W bezpośrednim sąsiedztwie Zamku Kapituły Warmińskiej znajdują się dwa pomniki Mikołaja Kopernika. Stoimy przed pierwszym z nich – jednym z najchętniej fotografowanych miejsc w Olsztynie.
Nowoczesna rzeźba przedstawia Kopernika siedzącego na ławce. Dlatego mieszkańcy często nazywają ją po prostu „Ławeczką Kopernika”. Każdy może usiąść obok słynnego uczonego i przez chwilę poczuć się tak, jakby wspólnie z nim rozmyślał nad tajemnicami wszechświata.
Pomnik odsłonięto w 2003 roku z okazji dwóch ważnych jubileuszy: 650-lecia nadania Olsztynowi praw miejskich oraz 530. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika.
W dłoni uczony trzyma astrolabium – przyrząd astronomiczny, który już w średniowieczu służył do wyznaczania położenia ciał niebieskich. Jego wzrok skierowany jest ku górze, jak gdyby właśnie obserwował niebo i prowadził swoje obliczenia.
Z pomnikiem związana jest popularna tradycja. Wielu odwiedzających wierzy, że dotknięcie nosa astronoma przynosi szczęście. Dlatego nos Kopernika jest dziś wyraźnie jaśniejszy od reszty rzeźby – wypolerowany przez dłonie tysięcy turystów z całego świata.
Kopernik nie był jednak w Olsztynie jedynie obserwatorem gwiazd. W latach 1516–1521 pełnił funkcję administratora dóbr Kapituły Warmińskiej. Z zamku organizował obronę regionu przed najazdem krzyżackim, zarządzał majątkami kapitulnymi oraz planował ponowne zasiedlenie zniszczonych wsi po wojnie.
Co ciekawe, zajmował się również ekonomią. Badał przyczyny psucia pieniądza i już w XVI wieku sformułował zasadę mówiącą, że gorszy pieniądz wypiera z obiegu lepszy. Zjawisko to znane jest dziś jako prawo Kopernika-Greshama. Dzięki tym rozważaniom zapisał się w historii nie tylko jako reformator astronomii, lecz także jako wybitny myśliciel ekonomiczny.
Siadając obok Kopernika, znajdujecie się więc nie tylko obok człowieka, który zmienił nasze postrzeganie miejsca Ziemi we wszechświecie. Siedzicie obok uczonego, który działał w Olsztynie jako administrator, naukowiec i obywatel, a ślady jego obecności są widoczne w mieście do dziś.
