Przed nami jeden z najważniejszych budynków administracyjnych Olsztyna. Wzniesiono go w latach 1908–1911 jako siedzibę nowo utworzonej rejencji olsztyńskiej – prestiżowego urzędu zarządzającego południową częścią Prus Wschodnich.
Warto zwrócić uwagę na jego monumentalną architekturę. Wewnątrz do dziś zachowały się reprezentacyjne schody oraz sale posiedzeń z oryginalnymi sztukateriami. To właśnie tutaj podejmowano decyzje wpływające na życie mieszkańców całego regionu.
Budynek odegrał szczególną rolę w 1920 roku, gdy ważyły się losy Warmii i Mazur. Po zakończeniu I wojny światowej zwycięskie mocarstwa musiały wyznaczyć granice odrodzonej Polski. O przyszłości tych ziem miał zdecydować plebiscyt przeprowadzony 11 lipca 1920 roku.
Olsztyn stał się wówczas centrum międzynarodowej dyplomacji. W tym właśnie gmachu obradowała Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa złożona z przedstawicieli Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch i Japonii. Tutaj przygotowywano karty do głosowania, zliczano wyniki z całego okręgu i ogłoszono ostateczny rezultat.
Kampania plebiscytowa była bardzo burzliwa. Towarzyszyły jej propaganda, zastraszanie i akty przemocy. Niemcy dysponowali znacznie silniejszym zapleczem administracyjnym i finansowym, a Polska w tym samym czasie prowadziła ciężką wojnę z bolszewikami. Dodatkowo do głosowania dopuszczono osoby urodzone na Warmii i Mazurach, które od lat mieszkały w innych częściach Niemiec. Specjalne pociągi przywoziły tysiące takich wyborców z Berlina, Hamburga czy Zagłębia Ruhry.
Wynik okazał się jednoznaczny. Około 98 procent głosujących opowiedziało się za pozostaniem w Niemczech, a jedynie około 2 procent za przyłączeniem do Polski. W efekcie tylko kilka przygranicznych miejscowości znalazło się w granicach Polski, natomiast Olsztyn i niemal cała Warmia pozostały częścią Prus Wschodnich aż do 1945 roku.
Po II wojnie światowej rozpoczął się nowy rozdział w historii tego miejsca. Przez wiele lat mieściła się tutaj Dyrekcja Okręgowa Polskich Kolei Państwowych. Dziś budynek ponownie pełni funkcje administracyjne – znajdują się tu Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny.
